Meer over spierziekten

chronische idiopathische axonale polyneuropathie

Kijk voor meer en actuele informatie over deze spierziekte op de nieuwe website van Spierziekten Nederland.

Wat is CIAP?
Chronische idiopathische axonale polyneuropathie (CIAP) is een aandoening van de zenuwen die leidt tot een vermindering of verandering van gevoel en een niet of onvoldoende functioneren van spieren. In Nederland hebben naar schatting tienduizend mensen deze diagnose. Misschien zijn het er zelfs wel meer. De aandoening is chronisch en men gaat langzaam achteruit.
De eerste klachten ontstaan gemiddeld rond het vijfenvijftigste jaar. Het betreft meer mannen dan vrouwen.

Wat gebeurt er bij CIAP?
CIAP is een ziekte van de 'bedrading' van de zenuwen in armen en benen. De motorische zenuwen geven signalen door aan de spieren waardoor wij ons kunnen bewegen. De sensorische zenuwen koppelen gevoelsinformatie terug naar het centrale zenuwstelsel waardoor wij kunnen voelen.
Een zenuw bestaat uit een zenuwcel en een lange uitloper, de zenuwvezel (een soort telefoondraad) met daaromheen een isolerende stof. Deze 'draad' wordt axon genoemd. Bij CIAP is dit axon beschadigd. De oorzaak van deze beschadiging is onbekend (idiopathisch).

Verschijnselen
De aandoening begint in de voeten en onderbenen. Daarna volgen soms de handen. De eerste klachten betreffen vaak tintelingen, prikkelingen, een doof gevoel en soms ook pijn. In een later stadium kan men last krijgen van klapvoeten en spierzwakte.
De revalidatie kan erop gericht zijn weer beter te leren lopen of gebruik te maken van een hulpmiddel bij het lopen, bijvoorbeeld een peroneusveer (een soort spalk) voor klapvoeten. CIAP leidt in het algemeen niet tot ernstige beperkingen of invaliditeit. Ter bestrijding van pijn kan amitryptiline in lage dosering worden voorgeschreven.
Mensen met CIAP hoeven zich niet extra in acht te nemen. Een normaal activiteitenpatroon zoals men dit gewend was, leidt niet tot verergering van de verschijnselen.
Omdat de aandoening zich op latere leeftijd voordoet en de diagnose niet altijd makkelijk te stellen is, kunnen de klachten worden toegeschreven aan het ouder worden. Het kan ontmoedigend zijn te horen dat er weinig hulp en behandeling mogelijk is, terwijl de verschijnselen in de loop van de tijd in ernst toenemen. Bovendien toont de omgeving meestal niet veel begrip voor deze vage klachten.

Diagnose
De neuroloog stelt de diagnose op basis van de waargenomen verschijnselen (het klinisch beeld), het EMG (elektromyogram, elektrisch spier- en zenuwonderzoek) en aanvullend laboratoriumonderzoek. Het aanvullend onderzoek dient om een erfelijke of een andere vorm van polyneuropathie uit te sluiten. Als er na uitgebreid onderzoek geen oorzaak voor de polyneuropathie aantoonbaar is, wordt de diagnose CIAP gesteld.

Wetenschappelijk onderzoek
In het Universitair Medisch Centrum in Utrecht (UMCU) wordt wetenschappelijk onderzoek gedaan naar CIAP.
Sinds 2009 loopt er een onderzoek naar mogelijke oorzaken van CIAP en naar hoe vaak CIAP voorkomt.

Video

Foldernummer K016
Deze tekst is gecontroleerd door medisch adviseur drs. N.A. Visser, arts/onderzoeker neurologie.